Een erfenis: wat nu?!

LEEK - Bijna iedereen krijgt er mee te maken. Het overlijden van een familielid. Soms volkomen onverwacht. Verdriet. Er komt onnoemelijk veel op je af en er moet ontzettend veel geregeld worden. Soms sta je er ook nog eens alleen voor.

Mogelijk heeft de overledene al van alles willen regelen en ligt er bijvoorbeeld een testament. In steeds meer gevallen worden er in Nederland testamenten afgesloten. Niet alleen om te bepalen wie wat krijgt, maar veelal ook om er voor te zorgen dat er zo weinig mogelijk aan erfbelasting moet worden betaald. Via goed doordachte constructies kunnen forse belastingbetalingen worden voorkomen. Niet zelden leidt dit tot ingewikkelde testamentaire bepalingen die nauwelijks te doorgronden zijn.

Ook zien we de laatste jaren een grote toename van het aantal levenstestamenten. Daarmee bepaal je wat er met je geld en zorg gebeurt wanneer je bijvoorbeeld als gevolg van een ongeluk of ziekte daar zelf geen beslissingen meer over kunt nemen. Is er geen testament, dan bepaalt de wet wat er met een nalatenschap gebeurt. Maar ook dan is er geen sprake van een eenvoudige regeling.

Jan-Willem van Horssen, advocaat en mediator uit Leek, weet daar alles van. Medio dit jaar rondde hij de leergang Erfrecht aan de Academie voor de Rechtspraak cum laude af. Daarbij heeft hij zich ook verdiept in de processuele gang van zaken bij erfrecht geschillen. In zijn dagelijkse praktijk houdt hij zich alleen nog bezig met het personen- en familierecht en het erfrecht.

Erfrecht kent veel haken en ogen. En als je even niet oplet kan dit grote (nadelige) gevolgen hebben. Want wat moet je doen als je denkt dat een erfenis negatief is? Want ook de schulden gaan over op de erfgenamen. Verwerpen, of beneficiair aanvaarden wordt dan al snel en vaak terecht geroepen. Maar wat is dat? En wat zijn de gevolgen daarvan? Als je een nalatenschap verwerpt, is de kans groot dat je kinderen de erfenis als zogenaamde plaatsvervullers erven. Zitten zij dan met de schulden?

In Nederland klopt men met vragen over erfrecht van oudsher aan bij het notariaat, maar dat is erg aan het veranderen. Bij onze oosterburen kennen we al de Testamentsvollstrecker, de advocaat die zich bezighoudt met advisering omtrent testamenten en de afwikkeling hiervan. Ook hier in Nederland zien we dat advocaten een steeds grotere rol gaan spelen als het om het erfrecht gaat. En dat is natuurlijk niet zo gek. Een notaris, en zeker de boedelnotaris die zich bezighoudt met de afwikkeling van een erfenis, zal zich in de regel (terecht) terughoudend opstellen als zich geschillen voordoen. Kennis en ervaring met procedures bij rechtbanken is de notaris volkomen vreemd.

Logisch, want procederen is in de meeste gevallen aan advocaten voorbehouden. Juist die proceservaring is van wezenlijk belang. Want niet zelden doen zich bij de afwikkeling van een nalatenschap met of zonder testament geschillen tussen familieleden voor. Er is geld verdwenen, een erfgenaam is onterfd en wil zijn legitieme opeisen of er wordt ernstig aan getwijfeld of moeder of vader wel in staat was een testament op te stellen. Hoe jammer, niet zelden loopt dit uit op een gerechtelijke procedure. Bij welke rechter moet je dan zijn?

Van Horssen ziet die problematiek regelmatig voorbij komen en kent als groot voordeel dat hij zich al specialist in het personen- en familierecht mocht noemen voordat hij zich in het erfrecht verdiepte. Veel ervaring heeft hij opgedaan met afwikkelingen van huwelijksgoederengemeenschappen. Maar hij kent ook zijn grenzen. ,,Bij ingewikkelde fiscale problematiek schakel ik altijd, in overleg met de cliënt een gedegen fiscalist in.” Want een erfrechtelijk geschil vraagt om specialistische kennis.

Jan-Willem van Horssen is als erfrechtspecialist verbonden aan van Horssen & van Ophoven advocaten, gevestigd aan de Tolberterstraat 63 te Leek (www.advoleek.nl). Hij schrijft regelmatig over het erfrecht op zijn blog (https://erfrecht.online)