Historisch Correct | Sinterklaas

Zie ginds komt de stoomboot uit Spanje weer aan. De traditie van Sinterklaasviering in Nederland is uniek in de wereld. En dat willen we graag zo houden? Maar hoe is het eigenlijk ontstaan?

Zoals bijna iedereen tegenwoordig weet: Sinterklaas is van oorsprong Sint Nicolaas van Myra, geboren in het huidige Turkije. Hij leefde vóór het jaar 400. In die tijd was zijn geboorteplek onderdeel van het grote Romeinse Rijk. En natuurlijk ook onderdeel van de (invloed van de) Christelijke Kerk. De verhalen over zijn leven waren natuurlijk gewoon reclame voor de Christelijke Kerk. Maar de verhalen werden steeds meer verweven met niet-Christelijke verhalen. De Sint Nicolaas viering wordt op vele plaatsen in de wereld gehouden, op vele verschillende manieren. Maar ook in Nederland zelf werd de viering vroeger heel anders gevierd.

De huidige traditie stamt uit het midden van de 19 e eeuw. Het boek ‘Sint Nicolaas en zijn knecht’ van Jan Schenkman heeft de Sinterklaasviering waarschijnlijk de huidige vorm gegeven. Het boek is vele malen in de eeuw erna nog herdrukt. De stoomboot die uit Spanje kwam, werd een uniek Nederlands onderdeel. Evenals Sint zijn knecht: een man met een donkere huidskleur. Tja, waarom? Waarschijnlijk omdat de schrijver dat overnam uit een Nederlandse traditie uit ‘de gouden eeuw’. Een zwarte bediende was ‘in de mode’. Zie ook het schilderij van Anna van Ewsum van Nienoord door Jan de Baen. Later kreeg de knecht de naam Zwarte Piet.

Tegenwoordig zijn er vele Zwarte Pieten (ook vrouwelijk), ook in Leek. En het ziet er prachtig uit. Maar hoe beleven de Leeksters met een donkere huidskleur deze traditie? Worden donkere kinderen in deze tijd niet voortdurend vergeleken met ‘zwarte pieten’? Een reden om de traditie enigszins te veranderen? Of blijven we star vast houden aan ‘onze’ traditie?

Albert Graansma