Bijbel familie Smallenbroek 1794 - Historisch Correct

Oude bijbels zijn er nog genoeg. Maar dit is een oude bijbel met daarin een handgeschreven beschrijving van een Leekster familie. Dat is toch wel bijzonder. Uit de tekst kan afgeleid worden dat deze is geschreven door Nieske Haatjes Smid. Die is in 1808 getrouwd met Jan Smallenbroek.

Ze begint met het opschrijven van de namen en geboortedatums van haar ouders: Haatje Jakobs Smid en Reina Alberts. Ook de overlijdensdatum van haar vader staat er bij. Dat is in 1807, nog voor haar trouwen. Ze schrijft niet over haar trouwen. Maar begint daarna ieder geboren kind te beschrijven. Vanaf de eerste in 1809. Ze noemt de plaats van geboorte. En de datum met de tijd van geboorte. Daarnaast ook de datum van hun doop. En ze noemt tevens de dominee die het kind gedoopt heeft.

Achternamen

Het lijkt erop dat ze bij ieder kind opnieuw begonnen is met schrijven. Zodat ik voorzichtig concludeer dat ze het in die tijd ook allemaal genoteerd heeft. Wat wellicht ook logisch is bij zoiets als een familiebijbel. De familienaam Smallenbroek staat enkel opgeschreven bij het laatste (negende) kind: Jan Jans Smallenbroek, geboren in 1828. Het is wellicht bekend dat we in Nederland in 1811 allemaal een officiële achternaam moesten aannemen. Er waren echter ook al wel veel achternamen. Nieske haar vader Haatje Jacobs Smid was van beroep ook smid. Niet toevallig natuurlijk.

Onegt geboren kind

Even terzijde: Nieske’s broer Alle Haatjes Smid heeft de smitterij overgenomen van zijn ouders. En als u nu op de Bosweg in Leek komt, kunt u de plek waar het was nog vinden. Meer dan 200 jaar later. Op een nieuw gebouw op die plek staat namelijk: ‘De Smitterij’. Terug naar de familie Smallenbroek. Jan, de man van Nieske, had al de achternaam Smallenbroek bij zijn doop. In het doopboek van Wetsinge en Sauwerd staat: ‘1786 Den 2 Meert is het in onegt geboren kind van Jantje Smallenbroek gedoopt, en genaamt Jan Smallenbroek’. In onegt, dus buiten het huwelijk geboren. Vader onbekend. De nazaten van Jan en Nieske zijn echter wel bekend. En sommige zelfs landelijk. Er zitten bijvoorbeeld meerdere burgemeesters bij. En zelfs een minister. In Leek zijn vooral twee broers bekend. Al zijn ze al lang overleden. Jan, de schoenmaker, uit de Tolberterstraat. En Willem, de groenteboer, van de Schreiershoek. De kinderen van Jan, Aaltje en Geert, namen de schoenmakerij over. Ook zij zijn bekende Leeksters. En de bijbel stamt uit hun nalatenschap.

Albert Graansma