Duurzame energie aan de bron en als baken haven

LAUWERSOOG - Het doel in 2030 de meest duurzame haven aan de Waddenzee te zijn, komt stap voor stap binnen bereik voor Lauwersoog. Met het plaatsen van ruim zesduizend zonnepanelen bij zeven van de veertien havenbedrijven kan binnen afzienbare tijd in 36 procent van het elektriciteitsverbruik worden voorzien. ‘Honderd procent lokale energie voor het bedrijfsleven hier blijft het streven’, zo vertelt Klaas Laansma die als aanjager voor Duurzaam Lauwersoog er de pioniersgeest prijst. ‘We zijn hier met mooie dingen bezig, maar we doen het nuchter.’

Juist het pionieren dient naar zijn mening aan de basis te staan van een eventuele succesformule. ‘Elk bedrijf heeft bijvoorbeeld zijn eigen moment bij het plaatsen van panelen. De een kan het combineren met een andere klus op het dak, terwijl een tweede liever een rustiger moment afwacht. Zo houden we draagvlak en meestal doet voorbeeld volgen. Het moet economisch ook haalbaar zijn’, stelt de woordvoerder van de Havencoalitie waarin overheden, bedrijven en instellingen hun krachten bundelen. ‘De mensen hebben hier een beetje zout in de aderen. Hardwerkend, vanuit het vrije gevoel verbonden te zijn met de zee en met het leven op zee. Bij zo’n instelling is nuchterheid nobel.’

Drive

Incluis de Exploitatiemaatschappij Havencomplex Lauwersoog B.V. (EHL) verbruiken de veertien ondernemingen er nu jaarlijks vier miljoen kWh. De maximaal 6.380 zonnepanelen kunnen voorzien in 1,45 iljoen kWh oftewel in 36 procent van het totaal. Het jaarverbruik voor het nieuw te bouwen Werelderfgoedcentrum (WEC) wordt geschat op 1,7 miljoen kWh. Bij allerlei berekeningen wordt er alvast rekening gehouden met dit centrum. ‘Het feit dat de Waddenzee op de lijst voor werelderfgoed staat, is in de kern wel dé drive voor ons’, aldus Laansma die samen met Philip Drontmann door de exploitatiemaatschappij is ingehuurd. ‘Het is dé parel die we koesteren voor ons en voor de komende generaties. Vandaar dat we op een nuchtere manier allerlei maatregelen uitbroeden om het wad mooi en schoon te houden.’

Ringleiding

Voor de nieuwbouw van het WEC wordt er al diep nagedacht over duurzame energie voor ook dit centrum. De warmte die vrijkomt bij de koelinstallaties van bedrijven in het havencomplex kan volgens Laansma handig worden benut voor het verwarmen van het WEC. De deelnemende gemeenten Noardeast-Fryslân en De Marne zouden voor de ringleiding willen tekenen. Een grote klapper hoopt de Havencoalitie te maken met een 3,7 hectare grote zonneweide van het waterschap Noorderzijlvest. Deze biedt ruimte aan 9.300 zonnepanelen waarmee jaarlijks 2,59 miljoen kWh kan worden opgewekt. ‘Vijf jaar geleden had je zo’n stap niet verwacht waarbij een waterschap zich verbindt aan ondernemingen. Ook op dit terrein is er sprake van een rustig voortschrijdend inzicht.’

Waterstof

Het putten van energie uit de getijdenstroming op de Waddenzee is, dankzij een verkennende studie van de ingenieurs W.L. Walraven en J.H. de Vries van Stichting Humsterland Energie uit Oldehove, een plezierig vervolg. ‘Het is rendabel’, geeft Laansma optimistisch over de vooruitzichten aan. Het plaatsen van 24 turbines in de spuikokers van de R.J. Cleveringsluizen zou voldoende elektriciteit opleveren voor een tweeduizend huishoudens in het noorden: 5.921.804 kWh per jaar. De discussie over het maximaal spuien van zoet water bij -0,50m NAP (5,1 miljard kuub) en gedoseerd inlaten van zout water (3,9 miljard kuub) is overigens nog niet uitgekristalliseerd. De onderzoekers hebben de mogelijkheden onderzocht op energetisch terrein en niet vanuit oogpunt van ecologie of landbouw.

Blauwe energie

Energie uit getijdenstroom oftewel blauwe energie levert volgens berekening van de beide onderzoekers een CO2-reductie op van 3.800.000 kilo per jaar, vergt een investering van ruim zes miljoen en is technisch en economisch uitvoerbaar. ‘Zet deze energie functioneel in voor waterstof voor het verduurzamen en versterken van het bedrijfsleven Lauwersoog en voor de regio Lauwersmeer’, zo is het hoofdadvies samen te vatten. Laansma, ruim ervaren ook als wadloopgids, ziet de toekomst voor zich: “Nu vaart een zeilboot met een ronkende motor de haven uit. In de nabije toekomst hoor je dankzij de waterstoftank niets en ga je helemaal op in de sfeer van de stilte en de natuur.’ De productie van waterstof via elektrolyse in de eigen haven zal het ook mogelijk maken garnalenkotters van de nieuwe brandstof te voorzien.

Friese stap

Ook voor de passagiersdiensten van Wagenborg naar en vanaf Schiermonnikoog biedt waterstof meer mogelijkheden van de rust en de ruimte van de Waddenzee te genieten. ‘Groningen steekt de nek op veel fronten uit. Fryslân zou wat meer kunnen en wat meer mogen doen’, concludeert Laansma over de huidige gang van zaken. Hij noemt als voorbeeld onder meer het opnemen van duurzame energie en dan bij voorkeur waterstof in concessieverleningen voor het openbaar vervoer in de provincie en naar en vanaf Schiermonnikoog. ‘Tanken doen we in Lauwersoog. Die stap komt steeds dichterbij.’

Tekst: Jelle Raap