Molukkers terug in de tijd

MARUM

,,Dat roze vestje dat je aan hebt, is van een meisje. De knopen zitten andersom.” De manier waarop de eerste Molukkers in kamp Nuis in 1951 moesten wennen aan een voor hen nieuwe woon- en leefsituatie gaf Paulus Pattiapon (69) uit Drachten zondag beeldend weer in Bunga Pala te Marum.

,,Wij kregen de kleren in de beginjaren van het Leger des Heils. Het roze vestje vond ik gewoon mooi. Sinds een opmerking erover van een jongen kijk ik nu altijd eerst naar de kant van de knopen, want je houdt er een traumatische ervaring aan over.” Toch was de noodhuisvesting en leefsituatie voor de Molukkers in de ogen van sommige Nederlanders begin jaren vijftig niet slecht. Zo vertelde Anneke Natulessy-van Santen (81) uit nu Hoogkerk dat haar verhuizing naar het kamp na het huwelijk met Joop Natulessy zelfs een vooruitgang is geweest. ,,Ik woonde voordien als gewone Nederlander in een huis zonder elektriciteit, zonder gas en zonder een doortrek in het toilet. Elke week werd de ton uit het toilet opgehaald en ingewisseld voor een lege.” Het huisvesten van de eerste Molukkers in Nederland in barakken krijgt mogelijk een historische nagalm nu in Jonkersvaart een origineel ogende barak is achterhaald. ,,We proberen deze terug te halen naar Nuis”, vertrouwden Eli Soumokil en Simon van der Goot de ruim honderd aanwezigen toe. ,,Tot onze verbazing zijn de sluitertjes van de ramen nog precies exact zoals in het begin”, aldus Van der Goot als lid van een werkgroep die de barakkenhistorie nieuw leven wil inblazen. ,,De eerste contacten hierover zijn al gelegd en we hopen dat het niet blijft steken in het eerste enthousiasme.” Wethouder Janny Hulshoff-Oost bleek lovend over de originaliteit van de barak. ,,Maar, ik heb vanmiddag geen zak met geld meegenomen.” Spontaan ging even later de collectebus rond voor het stimuleren van de werkgroep met het advies deze om te vormen in een stichting. Het verlevendigen van de historie is een speerpunt van de werkgroep nu de eigen identiteit almaar meer onder druk komt te staan. Desgevraagd door Deborah Siahaya als gespreksleidster vertelden een aantal ouderen dat de jongeren meer en meer een eigen koers kiezen. Hun verbondenheid met de Molukse gemeenschap blijft in een familiaire sfeer met bescheidenheid, vriendelijkheid en behulpzaamheid als warme pijlers. Door deels de drukkere tweeverdienercultuur komen jongeren minder in de kerk als weleer. Ook besteden ze minder tijd aan tradities zoals het gezamenlijk voorbereiden van maaltijden bij speciale gelegenheden. Ter plekke werd het idee geopperd dit een halt toe te roepen door af en toe weer samen een maaltijd op te dienen. ,,Het koken is niet het punt, maar het snijden van bloemkool en andere groenten. Voorheen had iedereen zijn deel daarin.” Treinkaping Lastig voor de Molukkers als groep blijft nog steeds dat de geschiedenis rond de roemruchte treinkaping in De Punt en de gijzeling van een lagere school in Bovensmilde hen na een kleine veertig jaar blijft achtervolgen. ,,De eeuwige associatie daarmee is een sta-in- de-weg voor ons.” Bij sollicitaties komt dit volgens sommigen aan het licht. Ook het idee dat alle Molukkers in Nederland nazaten zijn van een KNIL-militair blijkt weerbarstig te zijn. ,,Niet alle ouders van Molukkers zijn aangesloten geweest bij de KNIL.” Los van deze problematiek kwam naar voren dat opvallend weinig Molukkers actief zijn als ondernemer, alhoewel hierin geleidelijk een verandering is te bespeuren. ,,Italianen en Spanjaarden kunnen in Nederland grote winkelbedrijven en ondernemingen openen en wij kennelijk niet.” Een ander signaleerde dat de Molukkers zich niet of nauwelijks weten te verkopen. ,,Misschien zijn we als gemeenschap wel te bescheiden.” Muziek en dans Niettemin is er ook sprake van succesvolle ondernemers onder de Molukkers die bijvoorbeeld jarenlang een koeriersdienst voor juridische zaken op de rails houden onder het motto: ,,Doen. Als je valt, sta je gewoon op.” De trots van de Molukkers is geworteld in de warmte van vooral muziek en dans die soms vier of vijf generaties aan elkaar bindt in een sfeer van intieme beleving. Wat dit betreft spraken de gospels van Hosiana, gamelanmuziek en de solozang van Farinho Kailola (12) boekdelen. Sommige oma’s smaakten hierbij het genoegen authentieke dansen met zwierige doekjes over te dragen op hun kleinkinderen. Het herdenken van 65 jaar Molukkers in Marum kreeg daarmee klank en kleur waarbij roze verbleekte in het pallet van plezier. Tekst en foto: Jelle Raap

Auteur

Monique Westra