Natascha Smit uit Marum schrijft met gevangenen in Amerika

MARUM

Vanaf haar negentiende jaar correspondeert Natascha Smit uit Marum met ter dood veroordeelden en langgestraften in de Verenigde Staten. Na twee jaar blikt ze hierop terug in een sfeer van verwondering.

Het zien van de uit 1995 daterende film ‘Dead Man Walking’ haalde haar al jong over de streep. In het filmverhaal knoopt zuster Helen Prejean een relatie aan met de ter dood veroordeelde Elmo Patrick Sonnier die in de film door het leven gaat als Matthew Poncelet. Hij heeft twee tienermoorden en een verkrachting op zijn geweten die ten grondslag liggen aan het doodvonnis. De non vraagt hem voor zijn dood alle details bekend te maken en met zijn geweten in het reine te komen. ,,Ik ben me in dit verhaal gaan verdiepen. Eigenlijk doen we als mens allemaal wel eens slechte dingen. Niemand is zonder zonde. Je vraagt je af wat een ter dood veroordeelde of langgestrafte heeft meegemaakt in zijn jeugd en wat hem heeft aangezet tot het begaan van een misdaad. De film roept veel vragen op.” Al vragenderwijs kwam Natascha in contact met de Nederlandse stichting Inside-Outside te Amersfoort die correspondentie met Amerikaanse gevangenen regelt. ,,Deze organisatie werkt volgens een aantal strikte afspraken die me aanspraken. Je moet als correspondente bijvoorbeeld minimaal achttien jaar zijn, het Engels beheersen en de privacy waarborgen. Ook mag je niets meesturen zoals Polaroidfoto’s, omdat deze uit meerdere lagen bestaan. In het verleden zijn ze kennelijk gebruikt om hiertussen drugs de gevangenis binnen te smokkelen.” Op dit moment heeft ze drie respondenten waarmee ze een intensieve briefwisseling onderhoudt. ,,Eerlijk gezegd maakt het me hierbij niet uit wat iemand heeft gedaan. Ik vergoelijk niets, maar verdiep me in alles zonder vooraf een oordeel te vellen. De stichting heeft als doelen onder meer dat niemand ter dood mag worden veroordeeld en dat elke gevangene recht heeft op contact met de buitenwereld.” Verwonderd verwijst ze naar een brief waarin een gedetineerde verhaalt over de echtscheiding van zijn ouders, zijn vele zusters en een geliefde zuster die door een beroerte is geveld. ,,Al lezende ontdek je parallellen met je eigen leven zoals de scheiding van ook mijn ouders. Je vraagt je af wat je voor zo iemand kan betekenen.” Een andere gevangene schreef haar te betreuren geen verjaardagscadeau richting Marum te kunnen sturen. ,,You are part of my life. Dat heb ik hem teruggeschreven. En, dat is toch mooier dan een cadeautje voor je verjaardag. Gewoon er zijn voor de mensen.” Ze beseft dat de correspondentie met een ter dood veroordeelde snel verleden tijd kan zijn. ,,Toch kun je al schrijvende iets voor hem betekenen. Het zijn vaak mensen die helemaal geen familie of vrienden op bezoek krijgen. Dan is er dus echt niemand die zich nog om hen bekommert. Ik ben geen non zoals Prejean, maar ik wil me wel inzetten voor de mensheid.” Een ontmoeting met een langgestrafte sluit ze niet uit nu een van haar gevangen penvrienden vervroegd vrij komt. ,,Je kunt moeilijk het vliegtuig nemen en erop af stappen. Gaandeweg ontdek je wat mogelijk is. In de correspondentie zit altijd een zekere mate van groei. Je leert elkaar wat beter kennen. Zo stuur ik af en toe foto’s mee van vrienden of vriendinnen of van onze omgeving. Het blijft een één-op- één-contact.” Dankzij haar studie Engels aan de NHL te Leeuwarden en het bekijken van de Engelse dvd-versie van ‘Little house on the prairy’ vormt de taal voor haar geen barrière. ,,Het is soms een kwestie van de juiste woorden zoeken. Het grijpt je aan als een gedetineerde schrijft over een ‘cancel walk’ die in de gevangenis wordt gehouden ter nagedachtenis van overledenen.” Het voltrekken van een doodvonnis blijft ze afwijzen vanuit ook een christelijk geloofsperspectief. ,,Niemand verdient de dood, hoe erg het ook is wat hij heeft gedaan. Soms lees je dat iemand in de gevangenis een diploma heeft gehaald en druk bezig is met verdere educatie om zijn leven weer te beteren. Dat zijn zaken die je raken. Per slot van rekening zijn we allemaal mensen. Iedereen kan een fout maken of een misdaad begaan.” Na twee jaar en na ook open gesprekken over de correspondentie in haar (pen-)vriendinnenkring staat voor haar vast dat ze goed bezig is. ,,Ik ga ermee door.” Voor geïnteresseerden zal ze dan ook graag tekst en uitleg geven over de stichting Inside-Outside. Tekst: Jelle Raap

Auteur

Monique Westra