Excelsior Grijpskerk op naar wereldproject

GRIJPSKERK/GRONINGEN

 Met een speciaal muziekstuk legt CMV Excelsior uit Grijpskerk het fundament voor een multidisciplinair kunstproject. Hiermee kunnen hoge ogen worden gegooid bij het Wereld Muziek Concours in 2017.

Excelsior vindt het evenwel belangrijker zoveel mogelijk mensen te betrekken bij het project Pamietamy dat geïnspireerd is op de documentaire Shoah. Achterliggende gedachte is stil te staan bij de gevolgen van oorlogen en hieruit lessen te trekken voor een vredige toekomst. De kick off van dit breed getrokken en diep doordachte project vond vrijdagavond plaats in de Joodse synagoge te Groningen. Joden werden in de Tweede Wereldoorlog massaal vermoord. Nu eisen oorlogen in Irak, Jemen, Libiȅ en Syriȅ honderdduizenden slachtoffers op. Pamietamy staat voor herinneren, maar zijn herinneringen zinvol als de harten niet worden geroerd? Kunnen muziek en andere kunstuitingen groepen met elkaar verbinden tot vredig met elkaar levende volkeren? Ze was amper tien jaar toen ze werd vermoord: Nienke Kleiss uit Schiedam. In opdracht van haar moeder Yolande componeerde Rob Goorhuis uit Utrecht de cantate ‘Violen voor een vlinder’ in alle stilte. Met een foto van Nienke op zijn bureau. Benauwend. Beklemmend. ,,Een soortgelijk gevoel als bij de Schiedammer parkmoord”, zo verwoordde Rob Goorhuis het project Pamietamy zijn emoties rond een heel speciaal muziekstuk dat hij schreef voor Excelsior uit Grijpskerk. Centraal daarin staat het leven van de 13-jarige Szymon Srebrnik: de enige overlevende van het Chelmno vernietigingskamp. Het jongetje zag hoe zijn vader in het kamp Lodz werd vermoord. Zijn moeder werd in een mobiele gaswagen vergast. Door strijdliedjes te zingen voor de Duitse bezetters en door te zwijgen overleefde hij de oorlog, zelfs nadat hij in zijn hoofd werd geschoten. De stap van dit op waarheid gebaseerde levensdrama naar een muziekstuk is ook voor Goorhuis als ruim ervaren componist groot geweest. ,,Er zijn gruwelijke passages zoals een fusillade met automatische geweren. Iedereen komt om, zo lijkt het, op twee na”. De opdracht aanvaardde hij na een overtuigend gesprek met dirigent Andries de Haan. ,,Hij heeft mij in de tang van de tragiek gekregen”. Andries de Haan werd op zijn beurt gegrepen door de documentaire Shoah van de Fransman Claude Lanzmann over de vernietigingskampen in Polen. Vooral het overlevingsliedje van de jonge Szymon ‘Het kleine witte huis’ oftewel Maly Bialy Domek ontroerde hem. ,,We zochten iemand die zoiets beladen kan doen”, vertelde hij over het gesprek op 12 oktober 2015 met Rob Goorhuis. Wereld Muziek Concours Voor het deelnemen aan het Wereld Muziek Concours in 2017 wil Excelsior niet direct op een nieuwe wereldtitel mikken, maar op een muziekstuk dat breed en diep effect sorteert. Het in opdracht gecomponeerde muziekstuk werd vrijdag niet uitgevoerd. Het is ingebed in een reeks van activiteiten. Gesprekken met Omrop Fryslȃn en met de Evangelische Omroep zijn er opgestart over een unieke documentaire in dit verband. ,,Hoe gaan componist, dirigent en muzikanten om met het verhaal? Ben je als muzikant een machine die een instrument bespeelt en gaat voor de techniek of het gevoel? Of moet je het gevoel uitsluiten?” Op deze vragen kan de documentaire volgens regisseur Anne van Slageren en producent Lejo Siepe dieper ingaan. Daarnaast zijn scholen bij het Pamietamy-project betrokken. ,,Waarom wij meedoen aan het project? Omdat ook wij herinneren ontzettend belangrijk vinden”, zo vertelde Jan Riemersma van CBS De Borgstee in Grijpskerk namens de betrokken scholen. ,,Herinneren is ontzettend waardevol. En de link naar de vluchtelingenproblematiek is voor onze leerlingen snel te leggen. Het is belangrijk dat we daaraan niet voorbijgaan”. ,,Het einde is geen vrolijke noot, maar een keiharde noot die dichtbij jezelf komt”, gaf dirigent De Haan alvast prijs over een van de effecten. Behalve een toonaangevend muziekstuk ligt er een even uniek boek in het verschiet. Flip Ekkers van Uitgeverij Philip Elchers noemde de combinatie boek, cd/dvd met daarin kunstwerken van kinderen ongelooflijk interessant. ,,Dit project heeft zoveel zijkanten, zoveel voorkanten en zoveel achterkanten en zoveel bovenkanten”. Burgemeester Bert Swart van Zuidhorn uitte zijn diep respect voor het streven van Excelsior. ,,Dit ontroert”. Tekst en foto's: Jelle Raap

Auteur

Monique Westra