Pieter Jan Knorr vangt natuurmomenten in verf

DOEZUM

“Ik schilder nooit buiten”. In zijn afgesloten atelier aan De Bombay in Doezum is stilte de enige baas voor Pieter Jan Knorr (65). Bij zijn pogingen per penseel levensgeheimen te ontsluiten kan dan ook alleen de stilte hem aanwakkeren.

De landelijk oplaaiende belangstelling voor zijn oeuvre wuift de figuratieve schilder liever weg. “Alles wat de rust verstoort, is niet zo aan mij besteed. Apps, mails en telefoontjes. Ach, ik heb er niet zoveel mee”. Bij voorkeur gaat hij in herinnering terug naar momenten van gelukzaligheid zoals het met penseel in verf vastleggen van de laatste levensdagen van zijn dierbare vader. “In stilte kom je heel dicht bij het mysterie van het leven en je komt dicht in de buurt van de dood”. Het overlijden van zijn vader als gevolg van maagkanker heeft hij naar eigen zeggen in een sfeer van overgave beleefd. “Hoe je dood gaat, kan erg zijn. Dat je dood gaat, hoort bij het leven. Het lichaam verandert, maar behoudt onder alle omstandigheden een bepaalde schoonheid en de dood voegt daar een schoonheid aan toe. Dat is een kwestie van ligging, van licht, van kleuren en dus van de spontaniteit van het moment”.

Sterfbed

Een twintigtal tekeningen van het sterfbed van zijn vader heeft hij in een passe-partout laten snijden. Ze vormen een vitaal deel van de ruim tachtig werken van hem die vanaf 26 maart tot en met 28 augustus worden tentoongesteld in de tuinhal van Borg Nienoord te Leek. De schilderijen heeft hij kortgeleden eigenhandig opgehangen met een te verbijten spierpijn als bijkomstig resultaat. “Ik wilde het perse zelf doen. In de volgorde zie je ook een bepaald verloop”. Waar anderen de dood als thema ontwijken, dompelt Pieter Jan Knorr zich onder in een sfeer die het einde van de kringloop nadert of evenaart. Met respect voor moeder natuur kan hij intens genieten van bloemen die verwelken en dieren die vergaan. “Je blikt terug zoals op het leven van een dode vos. Het dier heeft kunnen eten, lopen en springen. Het is er ook bij de dood nog: een prachtige vacht. Die gooi je niet zo maar weg. Het geloof in de natuur leg ik als het ware vast in verf. Het is een vertaling van wat ik op een stil moment ervaar”.

Vos

Uit het schilderij van de verstorven vos in zijn atelier komt een gevoel naar boven dat toetsen van tederheid weergeeft. De kunstenaar geeft aan dat behalve de ligging ook de omgeving een grote invloed heeft op de uiteindelijke productie. “Het geheel moet puur en eerlijk zijn”. Harde contouren, felle kleuren en afleidende taferelen ontbreken dan ook in zijn werken waarbij het nobele van de natuur centraal staat. “Het zijn geen plaatjes. Het is een natuurlijk moment dat je vangt in verf”. Kunstkenner dominee Jaap Zijlstra merkte hierbij ooit op dat de verbeelding de afbeelding overstijgt. Zelf heeft Pieter Jan Knorr talrijke malen ervaren dat er bij het zien van zijn schilderijen gevoelsnaren worden geraakt. “Als een verstild moment spreekt, dan heb ik mijn doel bereikt. Dan zijn woorden overbodig”. Het volgen van een unieke koers heeft geleid tot een even unieke documentaire over zijn werk . Deze zal zondag 27 maart vanaf 17.40 uur via NPO2 in Avro’s Kunstuur onder de titel ‘Zichtbare Stilte’ worden uitgezonden. Maker hiervan is de alom geprezen Goert Giltay wiens vader Pieter in zijn jonge jaren ooit een van de leermeesters van Pieter Jan Knorr is geweest.

Leren kijken

“Hij heeft mij leren kijken”. Ook na het volgen van de Kunstnijverheidschool in Delft, de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten ten Den Haag en de Koninklijke Academie voor Kunst en Vorming te ’s Hertogenbosch bleef de geboren Hagenaar bij zijn visie: “Schilder kun je niet worden. Je bent het of je bent het niet”. Een bevestiging door een lidmaatschap bij een bepaald schilderscollectief heeft hij niet nodig. Hij besteedt de extra tijd liever aan de gipsyband ‘Quartier Latin’ waarvan hij deel vormt. “De muziek is voor mij de clown in het leven en het schilderen is mijn werk en mijn passie”. Ook het vastleggen van zijn oeuvre in boekvorm geniet niet zijn voorkeur. Voor een driehonderdtal gegadigden heeft hij gekozen voor een losbladige catalogus met vijftien prints van zijn beste werken tot nu toe: kaligrafisch betiteld en ingekleurd. Met een knipoog naar zijn dochter die haar vader in werkhouding heeft vereeuwigd. Op een stil moment en uiteraard binnen waar hij blijvend in alle rust doorwerkt: “Mijn mooiste schilderij, dat moet ik nog steeds maken”. Jelle Raap

Auteur

ggeersing